Udostępniłem komuś konto bankowe – co mi grozi?
Udostępniłem komuś konto bankowe – czy mogę mieć sprawę karną?
Tak, taki scenariusz jest możliwy. Nie oznacza to jednak, że każda osoba, przez której rachunek przeszły cudze pieniądze, automatycznie odpowiada za pranie pieniędzy albo oszustwo.
W praktyce organy ścigania interesują się dziś nie tylko osobami, które bezpośrednio wyłudzają pieniądze, ale również rachunkami, przez które środki były przyjmowane, wypłacane lub przekazywane dalej.
Częsty schemat wygląda niewinnie:
- ktoś proponuje „pracę” polegającą na przyjmowaniu przelewów,
- znajomy prosi o użyczenie rachunku,
- na konto wpływają pieniądze, które trzeba wypłacić albo przesłać dalej,
- właściciel rachunku otrzymuje za to prowizję,
- po pewnym czasie pojawia się kontakt z banku, policji albo prokuratury.
W takich sprawach jedno z najważniejszych pytań brzmi nie tylko „co zrobiłeś z pieniędzmi?”, ale także „co wiedziałeś o ich pochodzeniu i po co wykonywałeś kolejne operacje?”.
Czy samo przyjęcie i przekazanie pieniędzy oznacza pranie pieniędzy?
Nie można tego przesądzić bez znajomości okoliczności.
Art. 299 § 1 k.k. obejmuje m.in. przyjmowanie, posiadanie, przekazywanie, transferowanie lub ukrywanie mienia pochodzącego z korzyści związanych z czynem zabronionym, jeżeli zachowanie spełnia ustawowe znamiona tego przestępstwa.
W konkretnej sprawie znaczenie mogą mieć m.in.:
- wiadomości z osobą, która zlecała przelewy,
- wysokość i liczba transakcji,
- prowizja albo inne wynagrodzenie,
- sposób wypłaty środków,
- pytania zadawane przed wykonaniem operacji,
- informacja, skąd pieniądze miały pochodzić,
- wcześniejsze podobne transakcje,
- to, czy rachunek został założony specjalnie w tym celu.
Dlatego sam wyciąg bankowy zazwyczaj nie odpowiada jeszcze na wszystkie pytania dotyczące odpowiedzialności.
„Nie wiedziałem, że pieniądze pochodzą z przestępstwa”
To może być jedna z kluczowych okoliczności sprawy, ale samo wypowiedzenie takiego zdania nie kończy analizy.
Organy ścigania mogą próbować odtworzyć świadomość właściciela rachunku na podstawie całego kontekstu: rozmów, sposobu działania, liczby transakcji, prowizji, relacji z innymi osobami i tego, czy okoliczności powinny wzbudzić podejrzenia.
Z drugiej strony nietypowa transakcja albo zła decyzja nie są tym samym co świadomy udział w cudzym przestępstwie. Właśnie dlatego w tego rodzaju sprawach szczególnie ważna jest analiza dowodów, a nie samo nazwanie danej osoby „mułem finansowym”.
Policja wzywa mnie w sprawie przelewów – co zrobić?
Przed przesłuchaniem warto przede wszystkim ustalić:
- w jakim charakterze masz zostać przesłuchany,
- których konkretnie transakcji dotyczy postępowanie,
- z kim i w jaki sposób kontaktowałeś się w okresie objętym sprawą,
- jakie wiadomości, potwierdzenia i inne dokumenty nadal posiadasz.
Nie warto usuwać korespondencji, historii transakcji ani innych materiałów mogących wyjaśniać przebieg zdarzeń.
Jeżeli sprawa ma dotyczyć pieniędzy przechodzących przez Twój rachunek, to właśnie pozornie nieważne wiadomości mogą później pokazywać, co rzeczywiście wiedziałeś i jak przedstawiano Ci cel operacji.
Czy bank może zablokować rachunek?
W postępowaniach dotyczących podejrzanych przepływów finansowych mogą pojawiać się blokady rachunku albo zabezpieczenie środków. Sam fakt blokady nie oznacza jednak jeszcze prawomocnego stwierdzenia popełnienia przestępstwa.
Jeżeli środki zostały zablokowane, warto szybko ustalić podstawę działania banku lub organu i sprawdzić, jakie środki prawne przysługują w danej sytuacji.
Najczęstsze pytania
Czy odpowiadam karnie, jeśli tylko wypłaciłem pieniądze dla znajomego?
Nie da się odpowiedzieć na to wyłącznie na podstawie faktu wypłaty. Znaczenie ma m.in. pochodzenie pieniędzy, wiedza osoby wypłacającej i jej udział w całym mechanizmie.
Czy prowizja pogarsza sytuację?
Może być istotnym dowodem, ponieważ organ może badać, dlaczego otrzymałeś wynagrodzenie za wykonanie operacji. Nie przesądza jednak sama w sobie o kwalifikacji prawnej.
Czy powinienem pokazać adwokatowi wiadomości z osobą, dla której robiłem przelewy?
Tak. W tego rodzaju sprawach korespondencja bywa jednym z najważniejszych materiałów do oceny tego, co dana osoba wiedziała i jaki był przedstawiany jej cel transakcji.
Jeżeli otrzymałeś wezwanie dotyczące przelewów, udostępnienia rachunku albo wypłat gotówki, podczas konsultacji mogę przeanalizować chronologię transakcji i korespondencję oraz wyjaśnić, jakie kwestie mogą mieć znaczenie w postępowaniu.
Kancelaria Adwokacka Bartosz Kośmieja – Wrocław, pl. Legionów 12/13
tel. +48 507 832 500
Podstawa prawna i źródła
- art. 299 Kodeksu karnego – pranie pieniędzy,
- Centralne Biuro Zwalczania Cyberprzestępczości – materiały dotyczące tzw. mułów finansowych: https://cbzc.policja.gov.pl/bzc/aktualnosci/434,Konsekwencje-bycia-mulem-finansowym.html